Các thông tin cần biết về dây thìa canh

1. Tên gọi

Tên khác: Dây muôi, lõa ti

Tên khoa học: Gymnema sylvestre

2. Đặc điểm hình thái và phân bố

Đặc điểm hình thái:

Dây thìa canh là một loại thảo dược thân thảo dạng dây leo, cao khoảng 6 – 10m, có nhựa mủ màu trắng. Thân có lỗ bì thưa ở bên trong, đường kính dài khoảng 3mm và được chia thành các lóng dài khoảng 8 – 12cm. Lá có chiều dài khoảng 6 – 7cm, rộng khoảng 2,5 – 5cm, phiến hình bầu dục, dạng trứng ngược. Trên đầu lá nhọn, có mũi, mặt dưới có các gân phụ. Những gân phụ này có số lượng khoảng 4 – 6 cặp, cuống dài 5 – 8mm. Nếu ở dạng khô, lá sẽ bị nhăn lại.

Hoa của loại thảo dược này có màu vàng, nhỏ. Mỗi bông cao khoảng 8mm, rộng khoảng 12 – 15mm, mọc thành xim dạng tán ở nách lá. Đài hoa có lông mịn và rìa lông, tràng không có lông ở mặt ngoài, mỗi tràng phụ có 5 răng. Quả đại, rộng ở nửa phía dưới, có độ dài khoảng 5,5cm. Hạt dẹp, lông mào dài chừng 3cm. Thông thường, dây thìa canh ra hoa vào tháng 7 và kết quả vào tháng 8. Khi chín, quả rơi xuống và tách làm đôi có hình dạng giống như chiếc thìa. Chính vì đặc điểm này mà dân gian gọi loại cây này là dây thìa canh hay cây muôi.

              

Đặc điểm phân bố:

Dây thìa canh được tìm thấy đầu tiên tại Ấn Độ. Theo các ghi chép, từ 2000 năm trước, người Ấn Độ đã biết sử dụng loại cây này để trị bệnh, đặc biệt là bệnh tiểu đường. Nó phát triển nhất ở thung lũng Paltacot miền Trung Nam Ấn Độ. Ngoài ra, dây thìa canh cũng được tìm thấy ở các nước khác như Trung Quốc, Indonesia, Việt Nam.

Ở nước ta, dây thìa canh được tìm thấy lần đầu tiên vào năm 2006 tại một số nơi ở các tỉnh miền Bắc như Hải Phòng, Hải Dương, Ninh Bình, Thanh Hóa. Người tìm ra loại cây này chính là TS. Trần Văn Ơn. Ông là trưởng bộ môn Thực vật – Đại học dược Hà Nội. Từ những vùng được tìm thấy đầu tiên, hiện nay loại cây này đã được quy hoạch và trồng thành vùng tại các tỉnh Thái Nguyên, Nam Định.

3. Bộ phận dùng, thu hái, chế biến

Bộ phận dùng: Toàn thân

Thu hái: Dây thìa canh có thể thu hái vào bất kỳ thời gian nào trong năm.

Chế biến: Có thể sử dụng ở cả dạng tươi và dạng khô. Nếu dùng ở dạng khô, dây thìa canh sau khi được thu hái sẽ đem rửa sạch, cắt nhỏ, phơi khô rồi cho vào túi nilon kín để dùng dần.

4. Tính vị, tác dụng dược lý

Dây thìa canh có các tác dụng như sau:

+ Tác dụng hạ đường huyết: Tác dụng này đã được ghi nhận khi làm thí nghiệm trên thỏ khi gây đường huyết cao bằng alloxan. Hoạt chất này có tác dụng làm suy giảm hoạt tính của enzym tân tạo đường. Đồng thời đảo ngược quá trình biến đổi thể trạng trong gan suốt giai đoạn tăng đường huyết.

+ Làm mất cảm giác vị đắng, vị ngọt: Như đã được đề cập, nếu dùng ở dạng tươi thì dây thìa canh có khả năng làm mất đi cảm giác đối với vị đắng và ngọt. Tác dụng này do sự hoạt động của hoạt chất Gurmarin gây ra và kéo dài trong thời gian khoảng 2 – 3 giờ. Sau đó, chúng sẽ mất đi bởi tác dụng của chất kháng Gurmarin có trong huyết tương.

+ Tác dụng hạ lipit máu Gurmarin: Dịch chiết từ loại thảo dược này có khả năng tác động lên lipit, tăng bài tiết sterol trung tính và sterol acid qua sự đào thải của phân. Bên cạnh đó, nó còn có khả năng làm giảm lượng cholesterol toàn phần và Triglycerid trong có trong huyết tương.

+ Rễ dùng trong các trường hợp bị rắn độc cắn, viêm mạch máu, trĩ và các vết thương khác.

Đối tượng sử dụng

Dây thìa canh được dùng cho các đối tượng sau đây:

Người bị bệnh tiểu đường

Bệnh nhân tiền tiểu đường, có biểu hiện tăng đường huyết.Những người bị huyết áp cao

Người béo phì hoặc có ý định giảm cân

Ngộ độc

Vì loại thảo dược này chưa được kiểm nghiệm độ an toàn khi dùng cho phụ nữ đang mang thai và cho con bú. Do đó, với những đối tượng này thì tốt nhất không nên uống nước dây thìa canh.

Cách dùng dây thìa canh chữa bệnh

Dây thìa canh được dùng để hỗ trợ điều trị các biểu hiện của bệnh tiểu đường, chữa lành vết thương, làm giảm lipit máu, cải thiện hoạt động của hệ tiêu hóa… Tùy vào mục đích sử dụng mà cách dùng dây muôi cũng khác nhau. Dưới đây là những cách được dùng phổ biến:

Dạng thuốc sắc:

Với cách này, bệnh nhân chỉ cần chuẩn bị 4 – 6g dây thìa canh khô, đem sắc với khoảng 1 lít nước để uống hàng ngày. Nó có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường và giải độc. Tuy nhiên, để tăng hiệu quả chữa bệnh tiểu đường và ổn định đường huyết, có thể kết hợp với cây Nở ngày đất. Ngoài ra nước sắc từ rễ của vị thuốc này cũng có tác dụng đáng kể trong việc khắc phục các triệu chứng bệnh trĩ, viêm mạch máu.

Nước sắc của vị thuốc này có mùi thơm, dễ uống nên rất phù hợp để sử dụng cho nhiều đối tượng. Tuy nhiên, bệnh nhân cũng nên lưu ý là chỉ dùng đúng theo liều lượng đã được chỉ định. Bởi nếu sử dụng quá nhiều có thể gây ra tác dụng phụ cho cơ thể.

Dạng thuốc đắp:

Nếu bị vết thương ngoài da, rắn cắn, bệnh nhân có thể dùng cây thìa canh để điều trị theo cách sau: Lấy lá dây muôi tươi đem về sạch, giã nát rồi đắp lên vết thương. Thực hiện thường xuyên để mang lại hiệu quả tốt.

Dạng bột:

Lá của dây thìa canh còn được điều chế thành dạng bột để giải độc.

Trên đây là các thông tin cần biết về thảo dược dây thìa canh và cách sử dụng. Vì đa số các loại thảo dược tự nhiên chưa được kiểm nghiệm một cách chính xác về công dụng cũng như mức độ hiệu quả chữa bệnh. Do đó, khi bị có biểu hiện bất thường, bệnh nhân nên đi khám và được chỉ định điều trị bằng các cách hiệu quả hơn để bảo đảm an toàn

Sản phẩm bạn đã xem

Zalo Đặc sản vùng cao Tây Bắc Messenger Đặc sản vùng cao Tây Bắc